Bez kategorii, Uncategorized

Problemy filozoficzne

43Z klimatu lat 80-tych, sztuki zabarwionej elementem romantyki, wyrosła grupa utworów o problematyce filozoficznej. Nauczony gorzkim doświadczeniem Korolenko przestrzegał przed bezkrytycznym hołdowaniem określonemu programowi społecznemu, przed dogmatycznym stosunkiem do przyjętej koncepcji filozoficznej. W fantazji Cienie dowodził, że zwątpienie i krytyczny sceptycyzm odgrywają doniosłą rolę w rozwoju społeczeństwa, ponieważ ułatwiają walkę ze skostniałymi programami i poglądami, oczyszczają grunt pod przyjęcie nowych, i tyra samym są rękojmią postępu. Wychodząc z tych założeń, pisarz wystąpił przeciw uproszczonym, racjonalistycznym koncepcjom lat 70-tych, poszukując bardziej złożonej koncepcji życia i losu człowieka. Zgodnie z ogólnymi tendencjami epoki zwrócił uwagę na filozofię idealistyczną. W opowiadaniach W nocy oraz Z dwóch stron dowodził, że filozofia nie może opierać się wyłącznie na czystym racjonalizmie, i starał się połączyć materializm z elementami fideizmu, naukę z religią. Jednym z nielicznych momentów doktryny narodnickiej, które Korolenko przyjął bez zastrzeżeń, była koncepcja Michajłowskiego — wypływająca z podstawowych założeń subiektywnej socjologii — o żywiołowym wpływie różnorodnych czynników biologicznych i społecznych na kształtowanie się osobowości człowieka.