Bez kategorii, Uncategorized

Polska literatura w Rosji

24Próbowano wyjaśnić przyczyny dość nieoczekiwanej kariery polskiej literatury w Rosji w latach 80-tych. W epoce reakcji, po zdławieniu ruchów rewolucyjnych, rosyjska literatura zaangażowana, rozwijając się w duchu narodnickim, przeżywała ostry kryzys. Jej wąski praktycyzm i utylitaryzm oraz lekceważenie formy artystycznej — aż drugiej strony patetyka cierpienia, mająca swe źródła w przebrzmiałej już tradycji Niekrasowa — nudziły rosyjskiego czytelnika, wykształconego na tekstach Turgieniewa, Lwa Tołstoja i Dostojewskiego. Nic więc dziwnego, że epigoni rosyjskiej prozy narodnickiej znaleźli się pod ogniem krytyki. Na tym tle nowe, masowe przekłady polskiej prozy pozytywistycznej stały się dla Rosji intelektualnej objawieniem, dawały to, czego już brakło we własnej literaturze. Na każdym kroku podkreślano wielką role wychowawczą nowej, polskiej literatury a równocześnie jej bliskość w stosunku do tradycji rosyjskiej. „Najlepsi przedstawiciele nowych kierunków myśli polskiej — pisał Wiktor Golcew — przypominają nam dążenia naszych najwybitniejszych działaczy na niwie literackiej i społecznej”. Czytanie równoległe pisarzy polskich i epigonów narodnictwa prowadzi do wniosku, że ostrość tematyki społecznej nie musi osłabiać artyzmu dzieła literackiego. Na tym tle twórczość pisarzy polskich uderza świeżością, bogactwem i różnorodnością tematyki, nową na wskroś już nowoczesną formą ludowości, wolną od biadolenia i ckliwości.