Bez kategorii, Uncategorized

Nekrolog Turgniewa

26Na szczególną uwagę zasługuje nekrolog Turgieniewa pióra Białobłockiego, zamieszczony w 1883 r. na łamach warszawskiego „Ateneum”. Był to niewątpliwie jeden z najcelniejszych w Europie głosów o wielkim prozaiku. W Polsce wiedziano już i pisano o Turgieniewie sporo, ale nikt nie potrafił tak trafnie i umiejętnie uchwycić sensu jego pisarstwa i jego znaczenia dla Rosji. „Fałszywy jest okrzyk niektórych gazet rosyjskich z powodu śmierci Turgieniewa: ‘umarł przedstawiciel sztuki czystej’, bo Turgieniew zawsze i pilnie przysłuchiwał się tętnom życia rosyjskiego” — pisał Białobłocki. — „Dla Europy jest on tylko mistrzem-artystą, i tu ma sławę, lecz wpływu żadnego, w Rosji zaś ma znaczenie jednego z przywódców myśli postępowej, wychowawcy młodego pokolenia; tu ma nie tylko sławę, lecz i wpływ, i to wielki, a nie pozyskałby go z pewnością, gdyby mistrzostwa swego używał na motywy oderwane od życia”. Zapiski myśliwego przedstawił Białobłocki nie jako podsycone słońcem i pogodą ducha obrazy, ale jako osobliwą mozaikę zawierającą typy chłopów chytrych, co zdołali dostosować się do swych panów, i sług tak wiernych, jak psy, którzy i za plagi dziękują swym panom, wreszcie całą galerię typów szlacheckich ze wszystkimi cechami, jakie na ludziach wyciska życie bez troski o jutro, na łonie dobrobytu i czołobitnej uniżoności otoczenia, lub wreszcie tych, co wykształciwszy się za granicą widzą tragiczna sytuację kraju, lecz nie są zdolni do niczego poza czczą gadaniną i trapieniem się „samowiedzą swej bezsilności fizycznej i moralnej”.